Model treningowy Skrzata
Ta strona pokazuje, na jakich zasadach powstał trening Skrzata (U6-U7). Jednostkę prowadzisz w trybie trenowania, w aplikacji LiveCoach, a konspekt każdej lekcji możesz spokojnie przeczytać w domu.
1. Filozofia
Zawodnik uczy się piłki przez grę i przez małe, konkretne elementy techniki. Osią treningu jest gra 1x1 na przeprowadzenie piłki, od której zaczyna się każda jednostka. Wymusza prowadzenie piłki, drybling i odwagę.
Twoja rola jest prosta. Nie tłumaczysz techniki, tylko mówisz zawodnikom, co ma się udać, i podpowiadasz, gdy próbują. Tematy wracają co jakiś czas, żeby utrwalić to, czego zawodnicy już się uczyli.
W każdej jednostce pilnujemy kilku zasad.
- Zawodnik cały czas działa i jak najdłużej ma piłkę. Bez kolejek i martwego czasu, bo uczy się wtedy, gdy działa, a nie gdy czeka.
- Nauka i zabawa mają osobny czas. Skrzaty chętnie zamieniają każde zadanie w zabawę, ale jeśli pozwolisz na to w czasie nauki, nauka znika. W zabawie za to też przemycamy naukę.
- Jedna nowość na jednostkę. Zawodnik poznaje jeden nowy element, a resztę utrwala.
- Cel, nie sposób. Mówisz, co ma się udać, a nie jak to zrobić. Decyzja należy do zawodnika.
- Kontekst wyznacza technikę. To, co dzieje się na boisku, czyli gdzie jest rywal i gdzie jest wolne miejsce, decyduje o tym, jakiej techniki użyje zawodnik. Dlatego element ćwiczymy w sytuacji coraz bliższej meczowi: rywal jest coraz aktywniejszy, ubywa miejsca albo rośnie tempo.
2. Spirala złożoności, czyli utrwalamy i wracamy
Pomysł jest prosty. Pedagog Jerome Bruner opisał go w książce The Process of Education (1960). Uczymy najpierw prostej wersji tematu, a potem wracamy do niego wiele razy i za każdym razem dokładamy coś trudniejszego. Temat nie jest “zaliczony i zapomniany”, tylko wraca i sięga coraz wyżej.
U nas służy to przede wszystkim utrwalaniu. Umiejętność zostaje dopiero wtedy, gdy zawodnik powtarza ją w różnych sytuacjach. Czasem przy powrocie podnosimy poziom, a czasem po prostu utrwalamy, więc nie musisz “przerobić” tematu do końca za pierwszym razem. Powroty widać w jednostce (pytania o poprzednie treningi), w bloku (ten sam temat przez kilka lekcji) i w roku (tematy wracają w kolejnych miesiącach).
3. Oś jednostki, czyli gra 1x1 na przeprowadzenie piłki
Każda jednostka zaczyna się od tej gry, od razu, bez rozmowy. Atakujący prowadzi piłkę przez linię rywala i zatrzymuje ją tuż za nią. Obrońca próbuje ją odebrać, a po odbiorze atakuje w przeciwną stronę. Gdy atakujący przeprowadzi piłkę, zostawia ją w miejscu i szybko wraca do obrony, a role się zmieniają. Bez strzałów i bez wybijania piłek.
- Tempo jest pełne od pierwszej akcji. Skrzaty są w ruchu przez większość dnia i intensywna gra to ich naturalny stan, więc ją przyspieszaj, a nie zwalniaj.
- Partnerzy się zmieniają, więc zawodnicy mają wrażenie, że grają wiele małych meczów. To daje im frajdę i chroni przed nudą.
- Zmieniamy otoczenie, nie zasadę. Zmieniasz pole, liczbę linii albo miejsce startu, a gra zostaje ta sama.
- Na hali gramy spokojniej, bez pełnej prędkości z piłką, bo upadek na hali boli.
- Odbiór piłki zawodnicy poznają osobno, w blokach bronienia, żeby odbierali piłkę stopą i ciałem, a nie ją wykopywali.
4. Budowa jednostki
Każda jednostka ma ten sam schemat. Zawodnicy wiedzą, co ich czeka, a Ty skupiasz się na jakości, a nie na organizacji. Kolumna “Czas na” pokazuje, co jest w danej chwili głównym zadaniem.
| Etap | Czas na | Min | Uwagi |
|---|---|---|---|
| Gra 1x1 na przeprowadzenie piłki | grę | 12’ | od razu, pełne tempo |
| Element i technika | naukę | 12’ | od razu zadanie, bez wstępu i bez wykładu |
| Przerwa | rozmowę | 3’ | picie, pytania i krótka edukacja |
| Zabawa | zabawę | 10’ | zabawa z piłką, w której przemycasz naukę |
| Fundament | naukę | 3’ | jeden z dziesięciu fundamentów, chwila skupienia przed grą |
| Gra | grę | 15’ | 3x3 albo 5x5, zawodnicy strzelają, a Ty nie przerywasz |
| Zakończenie | rozmowę | 5’ | pytania do zawodników i wspólna zbiórka piłek |
Jednostkę prowadzisz w LiveCoach. Aplikacja pokazuje po kolei każdy krok z opisem, animacją i minutnikiem, a przerwa i zakończenie mają pytania gotowe do przeczytania zawodnikom.
5. Technika już u Skrzata
Uczymy konkretnych elementów od pierwszego treningu, na przykład prowadzenia piłki zewnętrzną częścią stopy, przyjęcia z przeciągnięciem, obrotu z piłką, balansu ciała i odbioru piłki stopą. To zawsze krótkie ćwiczenia z piłką, z jednym lub dwoma hasłami.
Dlaczego tak. Podstawowych umiejętności ruchowych trzeba uczyć, bo nie przychodzą same z wiekiem (Logan i in., 2012). Z doświadczenia autora poprawny wzorzec zbudowany w wieku 5-7 lat zostaje na całe życie, a źle utrwalony nawyk trudno potem zmienić. Skrzaty lubią taki trening i same wołają trenera, żeby zobaczył, co już potrafią. Zabawa też uczy i ma w jednostce swoje miejsce, ale nauka elementu ma obok niej osobny, krótki czas. Więcej: Nasz model a Program PZPN.
Biomechanika w małych dawkach. Start, bieg, zatrzymanie, zmiana kierunku i balans to fundament na całe życie, ale całe jednostki tylko o nich byłyby dla Skrzata nudne. Dlatego mają w każdej jednostce krótki fundament, co jednostkę inny, a wracają też w rozmowie, w hasłach i w pytaniach.
6. Rok treningowy
Rok szkoleniowy trwa od sierpnia do czerwca. Sierpień to lżejszy start, czyli radość, ruch i poznawanie się, a nauka rusza we wrześniu. Każdy miesiąc to cztery bloki po trzy lekcje jednego tematu oraz kilka treningów dodatkowych.
Plan podpowiada kolejność, ale Cię nie wiąże. Idziesz do przodu po kolei, bo lekcje się na sobie budują, ale możesz lekcję powtórzyć albo wrócić do wcześniejszej, gdy drużyna tego potrzebuje. Od końca października do kwietnia trenujemy na hali, potem na boisku. Ostatni blok każdego miesiąca to bronienie, a na początku roku jest najwięcej prowadzenia i kontroli piłki.
7. Cztery obszary i filar społeczny
Każda jednostka rozwija zawodnika technicznie, taktycznie, motorycznie i psychicznie, a do tego społecznie, czyli we współdziałaniu i fair play. Jeden obszar dominuje, a motorykę przemycamy w zabawach, w grze 1x1 i w fundamencie.
8. Rozmowy z zawodnikami, czyli przerwa i zakończenie
- Rozmowa w przerwie. Zawodnicy piją i odpoczywają, więc to dobry moment na rozmowę. Element i technika zaczynają się od razu od zadania, więc w przerwie zawodnicy najpierw sami odkrywają, co i po co ćwiczyli, a dopiero potem Ty to nazywasz. Kolejność jest stała. Najpierw pytania o poprzednie treningi, potem pytania o dzisiejszy element, na końcu krótka edukacja.
- Pytania o poprzednie treningi. Dwa krótkie, na przykład “Czy pamiętacie, co robiliśmy ostatnio?” albo “Którą częścią stopy prowadzimy piłkę?”. Wracają często i są coraz trudniejsze. Zawodnicy znają odpowiedzi i mają z tego radość, a przypominanie utrwala wiedzę. Pytania w konspekcie to podpowiedź, możesz zapytać o coś innego, jeśli tak podpowiada trening.
- Pytania o dzisiejszy element. Dwa otwarte, na przykład “Jak myślicie, co dzisiaj ćwiczyliśmy i dlaczego?”. Słuchasz i nie poprawiasz od razu, bo odpowiedzi zawodników są punktem wyjścia do edukacji.
- Edukacja to dwa, trzy krótkie zdania, które mówisz na głos. Nazywasz element prawdziwym terminem piłkarskim, wyjaśniasz go jednym zdaniem, mówisz, po co jest w meczu, przyznajesz, że bywa trudny, i dajesz jedną wskazówkę na resztę treningu. Bez opisu techniki krok po kroku i bez dziecinnych metafor, bo Skrzaty lubią poznawać terminy.
- Zakończenie to kilka pytań otwartych do zawodników, w tym o samoocenę. Bez odpowiedzi tak lub nie i bez oceniania kolegów. To zaproszenie do refleksji, a nie egzamin.