Obciążenie i intensywność
Program Szkolenia PZPN wymaga, by przy każdym środku wpisać obciążenie, a na wizycie monitorującej ocenia się “intensywność, zmienność i rywalizację w środowisku treningowym” (Załącznik nr 4, pkt 2.2.4). Nie chodzi o mierzenie tętna, tylko o świadome zarządzanie wysiłkiem.
Charakter wysiłku u młodego zawodnika
- Szybko się męczy i szybko odpoczywa (PZPN, charakterystyka Skrzata). Dlatego wysiłek ma być w krótkich odcinkach z przerwami, nie w długich ciągłych seriach.
- Zawodnik daje z siebie najwięcej w rywalizacji i w grze. W klasycznych ćwiczeniach motorycznych często pracuje na pół gwizdka (doświadczenie autora), dlatego motorykę zamykamy w wyścigach i grach.
- Intensywność zależy od środowiska: mały obszar, aktywny rywal i zmiany partnerów zwiększają wysiłek bez mówienia “biegnij szybciej”.
Skala intensywności, którą stosujemy w konspektach
| Poziom | Opis | Przykład |
|---|---|---|
| niska | rozmowa możliwa bez przerywania | zakończenie, przerwy |
| średnia | oddech przyspieszony, ale zawodnik mówi krótkimi zdaniami | pierwsze rundy 1x1, zabawa |
| wysoka | oddech szybki, zawodnik nie mówi | wyścigi, pełna gra w krótkich seriach |
To prosta skala autora dokumentacji (nie skala naukowa). Pole “Obciążenie” w konspekcie ma: poziom, liczbę serii i czas (np. “6 rund x 2 min”).
Zasady planowania
- Rozruch. W Skrzacie gra 1x1 jest rozgrzewką i od pierwszej akcji idzie w pełnym tempie (trener przyspiesza grę, nie zwalnia jej). W Żaku pierwsza runda bywa spokojniejsza.
- Zmienność. W jednostce muszą być odcinki niskie, średnie i wysokie. Nie planuj trzech wysokich środków po sobie.
- Krótkie serie, przerwy w naturalnych momentach (zmiana partnera, zmiana pola, picie).
- Wyścigi wysokie, ale krótkie (10-15 metrów); na hali bez biegu z maksymalną prędkością.
- Zakończenie spokojne: wyciszenie w półkolu, picie, rozmowa.
Sygnały zmęczenia
- Spadek jakości ruchu (piłka ucieka, potykanie).
- Spadek chęci (zawodnik odchodzi z pola, wolniej się rusza).
- Irytacja i konflikty.
- Zbyt czerwona twarz, oddech, dłuższy powrót do normy.
Reakcja: skróć serię, dodaj przerwę, obniż intensywność środowiska (większe pole, mniej rywalizacji).
Woda
Zawodnik pije w naturalnych przerwach, a bidon ma stałe miejsce poza polami gry. U Skrzata na picie jest 3-minutowa przerwa po środku 2, a poza nią krótkie łyki między turami (Organizacja jednostki).
Co to znaczy dla trenera
- Przy każdym środku zapisz poziom i serie.
- Obserwuj sygnały zmęczenia i reaguj zmianą środowiska.
- Po treningu zadaj sobie pytanie: “Czy było intensywnie i czy zawodnicy się uśmiechali?” (pytania PZPN i nasze).
Podstawa
- Program Szkolenia PZPN U6-U13, rozdz. 11.2 (pytania kontrolne: czy było intensywnie, czy czerpali radość) i 12.1 (charakterystyka Skrzata).
- Załącznik nr 4 do Regulaminu, pkt 2.2.4.
- Doświadczenie autora (wyścigi jako środek motoryczny).
Rozwiń temat
- Czytaj: R. Lloyd, J. Oliver (2012), The Youth Physical Development Model.
- Czytaj: Materiały o subiektywnej ocenie wysiłku u dzieci (skale obrazkowe): sprawdź w bazie pod hasłem “pictorial children’s effort rating”.
- Czytaj: FIFA 11+ Kids: badanie skuteczności, Rössler i in. 2018 (profilaktyka urazów u młodych zawodników).
- Szukaj haseł: “rating of perceived exertion children”, “training load youth football”, “FIFA 11+ Kids”.
- Powiązane: Wyścigi i szybkość, Bezpieczeństwo ruchu.
- (Zanim zacytujesz badanie publicznie, sprawdź dane w oryginale. Pełne dane źródeł: Źródła.)