Wiek biologiczny i różnice między zawodnikami

W jednej grupie treningowej mogą stać obok siebie zawodnik urodzony w styczniu i zawodnik urodzony w grudniu tego samego rocznika. Różnica prawie roku to w wieku 6-7 lat kilkanaście procent życia. Do tego dochodzi tempo dojrzewania, które jest sprawą indywidualną.

Efekt wieku względnego

W sporcie młodzieżowym, także w piłce nożnej, zawodnicy urodzeni na początku roku selekcyjnego są nadreprezentowani wśród wybieranych do akademii i reprezentacji. Zjawisko nazywa się efektem wieku względnego (relative age effect). Przegląd metaanalityczny Cobleya i współpracowników (2009; 38 badań, 253 próby, 14 sportów, 16 krajów) pokazał, że zjawisko jest powtarzalne, choć przeciętny rozmiar efektu jest mały i różni się między sportami i kategoriami wiekowymi. Przyczyna: starsi zawodnicy są wyżsi, silniejsi i szybsi, więc częściej wygrywają, częściej dostają uwagę trenera i częściej zostają.

Nie chodzi o talent. Chodzi o to, że tempo dojrzewania łatwo pomylić z umiejętnością.

Dojrzałość i rozwój ruchowy

Różnice w koordynacji i sile w wieku 5-9 lat są w dużej mierze różnicami w tempie opanowywania ruchu i w doświadczeniu (kto dużo się bawił ruchowo, ma lepsze wzorce).
Zawodnik “słabszy” dziś bywa zawodnikiem “mocniejszym” za rok i odwrotnie. Według badań nad rozwojem talentu wyniki testów motorycznych w tym wieku słabo przewidują dorosłą karierę.

Co robi z tym nasz model

Nie dzielimy zawodników na “lepszych” i “gorszych” w Skrzacie i Żaku. Różnicowanie idzie przez środowisko: warianty łatwiej i trudniej na tych samych polach (szersza strefa, wolniejszy rywal, dodatkowy partner).
Rotacja partnerów zamiast stałych par.
Gra bez pozycji i z rotacją chroni przed sytuacją, w której najwyższy i najsilniejszy zawodnik zostaje na zawsze napastnikiem, a mały obrońcą.
Zawodnicy w jednej grupie mogą być na różnym poziomie umiejętności, więc trener zmienia środowisko (pole, rywal, zadanie), a nie dzieli zawodników na lepszych i gorszych.

Co to znaczy dla trenera

Nie oceniaj “talentu” po jednej jednostce ani po jednym sezonie.
Zwracaj uwagę na młodszych w roczniku i na zawodników, którzy dojrzewają wolniej: dawaj im odwagę i piłkę.
Rozmowa z rodzicem o “potencjale” w tym wieku jest zbyt wczesna. Rozmawiaj o postępie i radości.

Podstawa

S. Cobley, J. Baker, N. Wattie, J. McKenna, Annual age-grouping and athlete development: a meta-analytical review of relative age effects in sport, Sports Medicine, 2009.
Program Szkolenia PZPN U6-U13: indywidualizacja pracy, uwzględnianie czynników rozwoju zawodnika.
L. Balyi i Canadian Sport for Life: rozwój długoterminowy zawodnika (LTAD) i etap “FUNdamentals”.

Rozwiń temat

Czytaj: S. Cobley, J. Baker, N. Wattie, J. McKenna (2009), przegląd metaanalityczny (abstrakt).
Czytaj: R. Malina, C. Bouchard, O. Bar-Or, Growth, Maturation, and Physical Activity (podręcznik o dojrzewaniu).
Czytaj: L. Balyi, R. Way, C. Higgs, Long-Term Athlete Development (2013).
Szukaj haseł: “relative age effect football”, “bio-banding”, “maturation timing youth soccer”.
Powiązane: Podział na grupy i pary, Obserwacja zawodnika.
(Zanim zacytujesz badanie publicznie, sprawdź dane w oryginale. Pełne dane źródeł: Źródła.)