Obie nogi

Większość zawodników ma dominującą nogę. Trener stoi przed pytaniem: naciskać na obunożność czy szanować preferencję? Nasza odpowiedź: uczymy używania obu nóg jako narzędzia, a preferencję traktujemy jako naturalną cechę.

Co pokazują badania

W analizie Mistrzostw Świata 1998 (Carey i in., 2001; 236 zawodników, ponad 19 tysięcy kontaktów z piłką) piłkarze byli równie często prawonożni jak populacja ogólna (około 79%), a pozostali w większości lewonożni. Bardzo niewielu zawodników używało obu nóg z równą częstością. Powszechne założenie, że zawodowcy są obunożni, nie potwierdziło się.
Wniosek: nie oczekuj, że każdy zawodnik będzie w pełni obunożny. Oczekuj, że będzie potrafił użyć drugiej nogi, gdy sytuacja tego wymaga.

Preferencja a umiejętność

Preferencja to to, której nogi zawodnik używa chętniej. Umiejętność to to, jak dobrze potrafi. W praktyce trenerskiej u młodych zawodników różnica między nogami bywa jeszcze niewielka i poprawia się z ćwiczeniem (to obserwacja praktyczna, nie wynik badań, które tu przytaczamy). Dlatego w wieku Skrzata i Żaka warto włączać drugą nogę do zabaw, ale bez wymuszania.

Jak pracować

Zadania z obiema nogami (lewa, prawa, na zmianę) w zabawach i prowadzeniu piłki.
Środowisko wymusza: rywal z prawej strony wymusza użycie lewej nogi (patrz ograniczenia).
Hasło: “spróbuj drugą nogą”, nie “źle, użyj lewej”.
Bez porównań (“Kasia używa obu nóg, a Ty nie”).
Zawodnik lewonożny nie jest problemem. Nie zmuszaj go do przekształcania w prawonożnego; pokaż, że obie nogi są narzędziami.

W naszych konspektach

Wskazówki przy prowadzeniu piłki zawierają “używanie obu nóg”. W Skrzacie zwracamy uwagę na obie nogi bez presji, w Żaku dodajemy zadania z zmianą nogi.

Co to znaczy dla trenera

Zbieraj obserwacje: która noga dominuje, jak duża jest różnica.
Włącz drugą nogę do rozgrzewki i zabaw.
Chwal próbę użycia słabszej nogi.

Podstawa

D. Carey, G. Smith, D. Smith, J. Shepherd, J. Skriver, L. Ord, A. Rutland, Footedness in world soccer: an analysis of France ‘98, Journal of Sports Sciences, 2001 (abstrakt w PubMed).
Materiały iFootball (autor): używanie obu nóg jako element obserwacji.

Rozwiń temat

Czytaj: przegląd literatury o lateralności nóg w piłce nożnej (Carey i in., 2001; późniejsze prace, np. Morganti i in., 2026 w International Journal of Sports Science & Coaching: sprawdź w bazie).
Szukaj haseł: “footedness soccer”, “laterality youth football”, “bilateral transfer motor learning”.
Powiązane: Prowadzenie piłki, Ograniczenia w projektowaniu.
(Sprawdź dane w oryginale przed cytowaniem; patrz Źródła.)