Powtarzanie i różnorodność

Trener stoi przed dylematem: powtarzać dużo, żeby utrwalić, czy zmieniać często, żeby nie znudzić i uczyć szerzej? Badania nad uczeniem się motorycznym mówią: jedno i drugie, ale w odpowiednich proporcjach.

Powtarzanie bez powtarzania

Nikołaj Bernstein (1967) opisał zasadę “powtarzania bez powtarzania”: dobra praktyka powtarza zadanie, ale za każdym razem w nieco innych warunkach, więc układ nerwowy uczy się rozwiązywać problem, a nie odtwarzać jeden ruch.

Podobny wniosek wynika z badań nad zmiennością praktyki (Schmidt, 1975) i interferencją kontekstową (Shea i Morgan, 1979): ćwiczenia w zmiennym, “pomieszanym” porządku dają gorszy wynik w trakcie nauki, ale lepszy w utrwaleniu i przeniesieniu do nowych sytuacji.

Jak wygląda to w naszym modelu

Stała oś: gra 1x1 na przeprowadzenie piłki w każdej jednostce Skrzata (12 minut), a obok niej 3-minutowy fundament ruchu, co jednostkę inny. To jest “zadanie” powtarzane.
Zmienne warunki: zmiana środowiska (linia między stożkami, strefa celu, dwie linie do wyboru, wąskie pole i inne z listy w Makrocyklu) i zmiana partnera co 3-4 minuty. To jest “bez powtarzania”.
Stała budowa jednostki daje bezpieczeństwo i szybkość wejścia, a zmienność jest w środowisku, nie w organizacji.

Decyzja autora, żeby 1x1 pojawiało się w każdej jednostce, jest w tym ujęciu zgodna z literaturą, o ile środowisko naprawdę się zmienia.

Wczesna specjalizacja: gdzie jest granica

Model rozwoju uczestnictwa w sporcie Côté i współpracowników (DMSP) opisuje lata 6-12 jako czas “próbowania” wielu aktywności, a specjalizację jako wybór późniejszy. Kanadyjski Sport for Life nazywa etap 6-9 lat “FUNdamentals”: podstawowe umiejętności ruchowe, wiele form aktywności. W tej perspektywie Skrzat i Żak powinni mieć jak najwięcej wszechstronnego ruchu (biegi, skoki, rzuty, równowaga, zabawy w różnych sportach), nie tylko piłkę.

Nasz model pozostaje przy piłce, ale:

w Skrzacie motoryka jest “przemycana” w zabawach z piłką i bez,
w Żaku wyścigi i ćwiczenia koordynacyjne mają stałe miejsce,
PZPN zaleca sporty uzupełniające (pływanie, sporty walki, gimnastyka) jako uzupełnienie rozwoju mięśniowo-stawowego.

Zalecenie dla trenera: zachęcaj rodziców do innych aktywności ruchowych. Nie traktuj tego jako “konkurencji”.

Ile powtórzeń

Dla młodego zawodnika kilka krótkich serii z przerwami działa lepiej niż jedna długa. Zawodnik szybko się męczy i szybko odpoczywa (PZPN). Konkretnie:

Środek trwa 10-15 minut i ma serie (rundy) po 2-5 minut.
Rundy oddziela krótka przerwa (zmiana partnera, picie).
Serie nie mogą być zbyt jednolite: zmieniaj co 3-4 minuty partnera lub środowisko.

Co to znaczy dla trenera

Powtarzaj to, co ważne, ale zmieniaj warunki.
Zapisuj, które warianty wprowadziłeś, żeby wracać do nich na wyższym poziomie (spirala złożoności).
Nie zmieniaj organizacji częściej niż to konieczne: PZPN wskazuje na koszty zapamiętywania.

Podstawa

N. Bernstein, The Coordination and Regulation of Movements, 1967.
R. Schmidt, A schema theory of discrete motor skill learning, Psychological Review, 1975; J. Shea, R. Morgan, Contextual interference effects on the acquisition, retention, and transfer of a motor skill, 1979.
J. Côté i in., Developmental Model of Sport Participation (etapy próbowania, specjalizacji i inwestowania).
Canadian Sport for Life (L. Balyi), etap FUNdamentals.
Program Szkolenia PZPN U6-U13, rozdz. 11.2, 12 i 13.

Rozwiń temat

Czytaj: N. Bernstein, Dexterity and Its Development (1996).
Czytaj: R. Schmidt, T. Lee, Motor Control and Learning (podręcznik, rozdziały o zmienności praktyki i interferencji kontekstowej).
Czytaj: J. Shea, R. Morgan (1979) (abstrakt w ERIC).
Czytaj: J. Côté, M. Vierimaa (2014), model uczestnictwa w sporcie (abstrakt).
Szukaj haseł: “contextual interference”, “variability of practice”, “repetition without repetition”, “sampling years youth sport”.
Powiązane: Uwaga, pamięć i uczenie się, Obciążenie i intensywność.
(Zanim zacytujesz badanie publicznie, sprawdź dane w oryginale. Pełne dane źródeł: Źródła.)