Fazy gry i sytuacje 1x1-4x4
Fazy gry
Każda gra ma dwie fazy: atakowanie (drużyna z piłką) i bronienie (drużyna bez piłki). Program PZPN podkreśla, że w podejściu globalnym nie są to dwa osobne światy. Drużyna atakująca zabezpiecza się na wypadek straty piłki, a broniąca przygotowuje się do ataku. Dlatego zawodnik musi ciągle obserwować i antycypować.
U Skrzata bronienie to czwarty blok miesiąca od września, a u Żaka wraca mniej więcej co czwartą lekcję. Zasada z PZPN: ucząc atakowania, ograniczamy broniących; ucząc bronienia, ograniczamy atakujących.
Sytuacje o rosnącej złożoności
PZPN planuje mezocykl od gier o określonym poziomie złożoności: od 1x1 przez 2x2 i 3x3 do 4x4 (w równowadze liczebnej), a także sytuacji z przewagą i niedowagą liczebną. Złożoność rośnie z liczbą informacji w środowisku i liczbą interakcji.
| Sytuacja | Co uczy | Dla kogo najwyraźniej |
|---|---|---|
| 1x1 | prowadzenie, drybling, ochrona piłki, odwaga | Skrzat, Żak (podstawowa sytuacja) |
| 2x1 i 1x2 | wybór: drybling czy podanie; wsparcie i powstrzymanie | Żak, sytuacje w przewadze i niedowadze |
| 2x2 | wsparcie, linie podania, współpraca | Żak |
| 3x3 | ustawienie, wiele opcji podania, gra bez pozycji | Skrzat (gra), Żak (gra) |
| 4x4 | formy bliższe meczowi | Żak starszy, przejście do 5x5 |
Program PZPN w przykładach dla Skrzata i Żaka wskazuje sytuacje 1x1-2x2, bo percepcja młodego zawodnika jest skupiona na piłce i najbliższym rywalu. W praktyce federacje zagraniczne stosują szersze formy w grze: niemiecka reforma DFB z sezonu 2024/2025 zakłada dla najmłodszych (U6-U7) gry 2x2 lub 3x3 na cztery małe bramki, a dla F-Jugend (U8-U9) także 4x4 i 5x5. Nasze gry 3x3 mieszczą się w tym zakresie. Odstępstwo od przykładu PZPN (Żak, 13.2) opisujemy w uzgodnieniu z PZPN.
Spirala złożoności
Spirala złożoności oznacza, że te same sytuacje wracają: po to, żeby je utrwalić, a czasem na wyższym poziomie. Zawodnik nie “kończy” 1x1, tylko wraca do niego z większą liczbą opcji. Mechanizm:
- Zmiana liczby zawodników (1x1, 2x1, 2x2).
- Zmiana przestrzeni (węższe pole, strefy, bramki).
- Zmiana celu (przeprowadzenie piłki, zatrzymanie w strefie, gol).
- Zmiana czasu i zasad (limit czasu, strefa, dotyk).
Trener zwiększa złożoność, zmieniając jeden parametr naraz i wracając do poprzedniego, jeśli zawodnicy nie radzą sobie.
Co to znaczy dla trenera
- Zaczynaj od najprostszej wersji i zmieniaj jeden parametr.
- Obserwuj: czy zawodnicy mają wolne miejsce, czy widzą rywala, czy próbują?
- W bronieniu nie oczekuj asekuracji w układach dwuosobowych: PZPN mówi, że na tym etapie oczekujemy szybkiej próby odbioru, a asekuracja nie jest priorytetem.
Podstawa
- Program Szkolenia PZPN U6-U13, rozdz. 9 (rozumienie gry), 11.1 (budowa mezocyklu), 12-13 (Skrzat, Żak).
- Niemiecki Związek Piłki Nożnej (DFB), reforma piłki dziecięcej “Fußball von morgen” od sezonu 2024/2025: dfb.de/mehr-fussball/kinderfussball.
- Model iFootball/EFU (Etapy 1-4).
Rozwiń temat
- Czytaj: DFB, Kinderfußball o formach gry w piłce dziecięcej.
- Czytaj: H. Sarmento i in. (2018), przegląd gier w małych składach (International Journal of Performance Analysis in Sport; sprawdź w bazie).
- Czytaj: Program Szkolenia PZPN U6-U13, rozdz. 11.1.
- Szukaj haseł: “small-sided games youth soccer review”, “Funino”, “game complexity youth football”.
- Powiązane: Formy nauczania, Środowisko gry.
- (Zanim zacytujesz badanie publicznie, sprawdź dane w oryginale. Pełne dane źródeł: Źródła.)