Źródła
Tu znajdziesz, skąd pochodzi to, co piszemy w części “Praca trenera”. Przyda się, kiedy chcesz doczytać temat w oryginale albo ktoś zapyta, na czym opieramy daną zasadę. Zanim zacytujesz badanie publicznie, na przykład na spotkaniu z rodzicami, sprawdź dane w oryginale.
Dokumenty PZPN
Na tych dokumentach opiera się program każdej certyfikowanej szkółki, a Trener Monitorujący odwołuje się do nich na wizycie.
| Dokument | Co z niego znajdziesz | |---|---|---| | Program Szkolenia PZPN U6-U13 (Załącznik nr 2 do Regulaminu) | czego i jak uczyć w każdej kategorii: charakterystyka Skrzata i Żaka, formy nauczania (rozdz. 8), cele i zasady gry (rozdz. 9), budowa mezocyklu i jednostki (11.1, 11.2), coaching | | Załącznik nr 3, wytyczne do autorskich programów szkolenia (od 1.09.2026) | co musi zawierać własny program szkółki, taki jak nasz model | | Załącznik nr 4, zakres wizyty monitorującej (od 1.09.2026) | na co patrzy Trener Monitorujący podczas treningu i o czym rozmawia z trenerem po nim | | Regulamin Programu Certyfikacji (od 1.09.2024) i Załącznik nr 1 (Kryteria) | liczba treningów w tygodniu, harmonogram, terminy planu i konspektów w systemie | | Unifikacja szkolenia PZPN 2023/24 | wymiary boisk, liczba zawodników i czas gry w meczach |
Badania i teoria
Przy każdym temacie podajemy autora i rok, a przy artykułach także czasopismo, żeby łatwo było znaleźć oryginał.
| Zagadnienie | Źródło | Więcej |
|---|---|---|
| Teoria samodeterminacji | Deci, Ryan; Ryan, Deci, Self-Determination Theory (2017) | portal teorii |
| Nagrody a motywacja | Lepper, Greene, Nisbett (1973), JPSP 28, 129-137; Deci, Koestner, Ryan (1999), Psychological Bulletin 125, 627-668 | Lepper i in., Deci i in. |
| Nagrody, pierwsze badania | Deci (1971), JPSP 18, 105-115 | pełny tekst |
| Pochwała procesu | Mueller, Dweck (1998), JPSP 75(1), 33-52 | abstrakt |
| Postawa rozwojowa | Sisk, Burgoyne, Sun, Butler, Macnamara (2018), Psychological Science 29, 549-571 (efekty słabe) | abstrakt |
| Styl trenera | Mageau, Vallerand (2003), J Sports Sci 21, 883-904 | pełny tekst |
| Kontrola trenera | Bartholomew, Ntoumanis, Thøgersen-Ntoumani (2009), Int Rev Sport Exerc Psychol 2(2), 215-233 | opis |
| Uwaga i uczenie motoryczne | Wulf (2013), Int Rev Sport Exerc Psychol 6(1), 77-104 | pełny tekst |
| Częstość informacji zwrotnej | Salmoni, Schmidt, Walter (1984), Psychological Bulletin 95, 355-386 | abstrakt |
| Interferencja kontekstowa | Shea, Morgan (1979), J Exp Psychol: Hum Learn Mem 5, 179-187 | abstrakt |
| Spirala złożoności | Bruner (1960), The Process of Education, Harvard University Press | książka |
| Zmienność praktyki | Schmidt (1975), Psychological Review 82, 225-260 | opis |
| “Powtarzanie bez powtarzania” | Bernstein (1967; 1996) | |
| Ograniczenia w uczeniu | Newell (1986), rozdział w Wade, Whiting (red.), s. 341-360; Renshaw, Davids, Newcombe, Roberts (2019); Chow i in. (2016); Davids, Button, Bennett (2008) | książka Renshaw i in. |
| Decyzje i reprezentatywne ćwiczenia | Araújo, Davids, Hristovski (2006), Psychology of Sport and Exercise 7(6), 653-676; Pinder, Davids, Renshaw, Araújo (2011), J Sport Exerc Psychol 33(1), 146-155 | Araújo i in., Pinder i in. |
| TGfU | Bunker, Thorpe (1982), Bulletin of Physical Education 18(1), 5-8 | opis modelu |
| Efekt wieku względnego | Cobley, Baker, Wattie, McKenna (2009), Sports Medicine 39(3), 235-256 | abstrakt |
| LTAD, okresy sensytywne | Ford i in. (2011), J Sports Sci 29(4), 389-402 | abstrakt |
| Model uczestnictwa w sporcie | Côté, Vierimaa (2014), Science & Sports 29, S63-S69 | abstrakt |
| Lateralność nóg | Carey i in. (2001), J Sports Sci 19(11), 855-864 | abstrakt |
| Rozwój dziecka | Piaget; Erikson (1950); Wygotski (1978) | |
| Rozwój motoryczny | Gallahue, Ozmun, Goodway; Malina, Bouchard, Bar-Or | |
| Młodzieżowy rozwój fizyczny | Lloyd, Oliver (2012), Strength and Conditioning Journal 34(3), 61-72; Lloyd i in. (2016), stanowisko NSCA, J Strength Cond Res 30(6), 1491-1509 | Lloyd, Oliver, stanowisko NSCA |
| Podstawowe umiejętności ruchowe | Logan i in. (2012), Child: Care, Health and Development 38(3), 305-315 (metaanaliza); Stodden i in. (2008), Quest 60, 290-306 | Logan i in., Stodden i in. |
| Lista umiejętności lokomocyjnych dzieci | test TGMD-3 (Ulrich): bieg, cwał, skok jednonóż, skip, skok w dal, przesuwanie bokiem | |
| Urazy dzieci w piłce | Rössler, Junge, Chomiak, Dvorak, Faude (2016), Am J Sports Med 44(2), 309-317 (zawodnicy 7-12 lat) | abstrakt |
| FIFA 11+ Kids | Rössler, Donath, Bizzini, Faude (2016), J Sports Sci 34(6), 549-556 (sprawność); Rössler i in. (2018), Sports Medicine 48(6), 1493-1504 (urazy: -48%, ciężkie -74%, kończyny dolne -55%) | sprawność, urazy, pełny tekst |
| Hamowanie | Harper i in. (2022), Sports Medicine 52(10), 2321-2354; McBurnie, Harper, Jones, Dos’Santos (2022), Sports Medicine 52(1), 1-12 | Harper i in., McBurnie i in. |
| Zmiana kierunku | Dos’Santos, Thomas, Comfort, Jones (2018), Sports Medicine 48(10), 2235-2253 | pełny tekst |
| Zwinność | Sheppard, Young (2006), J Sports Sci 24(9), 919-932 | abstrakt |
| Ukierunkowanie uwagi u dzieci | van der Veer i in. (2022), PLOS ONE 17(8), e0264873 (przegląd systematyczny) | pełny tekst |
| Trening równowagi | Gebel, Lesinski, Behm, Granacher (2018), Sports Medicine 48(9), 2067-2089 (metaanaliza) | abstrakt |
| Słabsza noga | Haaland, Hoff (2003), Scand J Med Sci Sports 13, 179-184 | abstrakt |
| Rozłożona praktyka | Donovan, Radosevich (1999), J Appl Psychol 84(5), 795-805 (metaanaliza 63 badań) | opis |
| Małe gry | Sarmento i in. (2018), Int J Perform Anal Sport 18(5), 693-749 | opis i tekst |
| Refleksja trenera | Schön (1983); Gilbert, Trudel (2001), J Teaching in Physical Education 21, 16-34 | Gilbert, Trudel |
| Obserwacja zachowań trenera | Smith, Smoll, Hunt (1977), Research Quarterly 48(2), 401-407 | abstrakt |
| Testy: beep test | Léger, Mercier, Gadoury, Lambert (1988), Journal of Sports Sciences 6(2), 93-101 | abstrakt |
| Testy: Yo-Yo IR1 i IR2 | Bangsbo, Iaia, Krustrup (2008), Sports Medicine 38(1), 37-51 | tabela tempa |
| Testy: 30-15 IFT | Buchheit (2008), Journal of Strength and Conditioning Research 22(2), 365-374 | |
| Testy: powtarzalność u młodych piłkarzy | Dugdale i in. (2019), Reliability and validity of field-based fitness tests in youth soccer players | opis |
| Testy: test podań Loughborough | Ali i in. (2007), Journal of Sports Sciences; przegląd systematyczny LSPT (2018) | przegląd |
| Testy: umiejętności z piłką | Kirkendall i in. (1997); Coelho e Silva i in. (2004) | |
| Testy: Eurofit (bieg wahadłowy, skok w dal, Flamingo) | Rada Europy (1988), Eurofit: Handbook for the Eurofit Tests of Physical Fitness | |
| Testy: zwinność (T, Illinois, 505) | Semenick (1990); Getchell (1979); Draper, Lancaster (1985); Nimphius i in. (2016) | |
| Testy: potrójny skok, przeskoki boczne | Hamilton i in. (2008); Noyes i in. (1991); Kiphard, Schilling (1974), KTK |
Federacje zagraniczne
- DFB (Niemcy), Kinderfußball: formy gry 2x2, 3x3 i 4x4 dla najmłodszych i gra bez tabel w najmłodszych rocznikach od sezonu 2024/2025.
- Norweska Konfederacja Sportu, Children’s Rights in Sports: prawa dziecka w sporcie.
- KNVB (Holandia), Visie op leren voetballen i ramy TIC.
- FA (Anglia), Youth Development Phase DNA i Four Corner Model.
- Canadian Sport for Life (Balyi): model długofalowego rozwoju zawodnika (LTAD).
O Norwegii, KNVB, FA i LTAD piszemy na podstawie opracowań, a nie pełnych dokumentów tych organizacji. Co z nich bierzemy: Federacje i modele.
Prawo
- Ustawa Kamilka, standardy ochrony małoletnich: gov.pl, PISOP. Ta część nie zastępuje porady prawnej.
Praktyka autora
Tam, gdzie piszemy “z doświadczenia autora”, opieramy się na materiałach iFootball (Praca ze Skrzatami i Żakami, lekcje biomechaniki i techniki) i na praktyce treningowej autora z grupami Skrzatów i Żaków, a nie na badaniu. To wskazówki sprawdzone na boisku.