Decyzja w 1x1: dokąd i po co

Technika bez decyzji jest tylko ruchem. Program PZPN podkreśla, że działanie składa się z obserwacji, decyzji i wykonania. W tej części skupiamy się na decyzji w sytuacji 1x1.

Dwa cele w 1x1

W grze 1x1 zawodnik realizuje jeden z dwóch celów:

Zdobycie przestrzeni: za rywalem jest wolne pole, więc atakuje w pojedynku i przenosi grę do przodu.
Uwolnienie piłki: za rywalem stoją kolejni obrońcy, więc celem jest stworzenie linii podania do partnera w wolnej przestrzeni.

Decyzję wyznacza to, co jest za rywalem: przestrzeń oznacza atak, zagęszczenie oznacza uwolnienie piłki. Minięcie obrońcy i wbieganie w strefę pokrytą przez innych nie daje drużynie nic (spowalnia grę i zwiększa ryzyko straty).

Kiedy dryblować

Zawodnik drybluje, żeby zyskać czas, miejsce lub przestrzeń dla partnera, a nie dla efektu.
Jeśli może zagrać prosto lub podać, robi to.
Jeśli linie podania są zamknięte albo rywal jest za blisko, bierze odpowiedzialność i atakuje z piłką.
Pojedynek to “wszystko albo nic” na pełnej prędkości; część dryblingów się przegrywa.
Po nieudanym dryblingu natychmiast wraca do obrony i odbiera piłkę.

Prowadź tam, gdzie jest miejsce

Prowadzenie ma cel gry: zaburzyć obronę, zbliżyć się do bramki, stworzyć strzał lub dogranie, wymusić przewagę (2x1). Zawodnik unosi głowę, szuka wolnego pola i mniejszej liczby rywali. Potrafi tworzyć przestrzeń dla siebie (zabierz rywala, zmień kierunek) albo dla partnera (wyciągnij obrońców).

Jak to uprościć dla Skrzata i Żaka

Program PZPN opisuje słabą percepcję w tym wieku (piłka i najbliższy zawodnik). Dlatego:

Skrzat: jedno pytanie: “Gdzie jest wolne miejsce?”. Uwolnienie piłki (podanie) pojawia się dopiero w 2x1 i 2x2.
Żak: dwa pytania: “Gdzie jest wolne miejsce?” i “Czy mam partnera z otwartą grą?”.
Nie wymagaj skanowania wielu informacji naraz.

Pytania trenera (zamiast poleceń)

“Dlaczego teraz dryblujesz?”
“Co było za rywalem?”
“Kto miał wolne miejsce?”
“Co zrobiłeś po stracie?”

Pytamy w przerwach i po grze (nie przerywamy pojedynku). To realizacja zasady PZPN “cel, nie sposób”.

Co to znaczy dla trenera

Buduj środowiska z jasnym celem (strefa, linia) i pytaj o wybór, nie podpowiadaj.
Nie krytykuj strat przy próbie: krytykuj brak próby tylko wtedy, gdy zawodnik nie próbuje w ogóle.
Zwracaj uwagę na rozróżnienie: pojedynek dla drużyny, nie dla ego.

Podstawa

Materiały iFootball (autor): Etap 1, rozumienie gry, lekcje 1-3 (cele gry 1x1, decyzja o dryblingu, logika prowadzenia piłki).
Program Szkolenia PZPN U6-U13, rozdz. 9.3 (obserwacja, decyzja, wykonanie) oraz 12-13 (percepcja Skrzata i Żaka).

Rozwiń temat

Czytaj: Bunker, Thorpe (1982) o nauczaniu gier przez rozumienie; Renshaw i in. (2019) o projektowaniu środowiska; w podręcznikach psychologii poznawczej: rozdziały o podejmowaniu decyzji i uwadze selektywnej.
Szukaj haseł: “Teaching Games for Understanding”, “decision making youth soccer 1v1”, “perception-action coupling”.
Powiązane: Jak zawodnicy uczą się gry, Cele i zasady gry.
(Sprawdź dane w oryginale przed cytowaniem; patrz Źródła.)