Kontekst wyznacza technikę
Jedna z najważniejszych zależności w naszym nauczaniu. Chcemy nauczyć zawodnika automatyzmu w procesie decyzyjnym: to sytuacja na boisku (ustawienie rywala, odległość, przestrzeń, kierunek piłki) wyznacza, jakiej techniki i jakiej pracy ciała zawodnik użyje w danym momencie.
Dlaczego technika bez kontekstu nie wystarcza
Przyjęcie piłki wewnętrzną częścią stopy nogi dalszej, ćwiczone bez rywala, jest poprawne, ale wyrwane z kontekstu. W meczu zawodnik nie dostaje polecenia “przyjmij nogą dalszą”. Dostaje sytuację: rywal jest z lewej, z prawej albo na plecach, a zawodnik ma sam wybrać ustawienie ciała i nogę. Jeśli uczymy tylko ruchu, zawodnik zna ruch, ale nie wie, kiedy go użyć.
Progresja: przykład przyjęcia piłki
Ćwiczymy przyjęcie z biernym obrońcą (N), czyli neutralnym zawodnikiem lub trenerem:
| Poziom | N (rywal) | Co dochodzi do decyzji zawodnika |
|---|---|---|
| 1 | bierny, raz z lewej strony przyjmującego, raz z prawej | ustawienie ciała i wybór nogi, tak żeby od razu chronić piłkę przed rywalem |
| 2 | ustawia się na plecach przyjmującego | opcja przyjęcia stopą przed sobą |
| 3 | napiera | praca ciała i ochrona piłki z rywalem |
Na poziomie 1 zawodnik uczy się czytać kontekst, na poziomie 3 działać pod presją. Ta sama technika wraca w trzech kontekstach, a nie w trzech różnych ćwiczeniach do zapamiętania.
Jak budować ćwiczenia (trzy pytania)
- Jaki kontekst wyznacza tę technikę? (skąd jest rywal, jak daleko, gdzie jest wolne miejsce)
- Jak zmieniamy kontekst w progresji? (każdy temat ma własną logikę: aktywność rywala, przestrzeń, tempo albo decyzja)
- Co zawodnik decyduje sam? (nogę, ustawienie, kierunek). Jeśli nic, ćwiczenie jest za łatwe.
Skąd to wiemy (badania)
Zasada jest zgodna z podejściem ekologicznym do uczenia się w sporcie (patrz Jak zawodnicy uczą się gry i Ograniczenia w projektowaniu):
- Decyzje w sporcie wynikają z relacji zawodnika ze środowiskiem, a nie tylko z jego wiedzy (Araújo, Davids i Hristovski, 2006).
- Reprezentatywne projektowanie ćwiczeń (Pinder i in., 2011): ćwiczenie ma zachować kluczowe cechy sytuacji meczowej (rywal, przestrzeń, cel), bo tylko wtedy przenosi się na grę.
To nie znaczy, że ćwiczenia bez rywala są zakazane. Na początku nauki są uzasadnione, ale traktujemy je jako początek progresji, nie jako cel.
W naszym planie
Zasada dotyczy każdego tematu w makrocyklu rocznym Skrzata, ale każdy temat ma własną logikę progresji, widoczną w tytułach trzech lekcji bloku. Szczególnie ważne jest odejście od podchodzącego i podbiegającego rywala z różnych miejsc.
Co to znaczy dla trenera
- Zanim ustawisz ćwiczenie, wybierz kontekst i zaplanuj jego zmiany.
- Zmieniaj jedną rzecz naraz (miejsce rywala albo jego aktywność).
- Pytaj: “Skąd był rywal i jak Ty ustawiłeś ciało?”.
Podstawa
- D. Araújo, K. Davids, R. Hristovski, The ecological dynamics of decision making in sport, Psychology of Sport and Exercise 7(6), 2006 (abstrakt).
- R. Pinder, K. Davids, I. Renshaw, D. Araújo, Representative learning design and functionality of research and practice in sport, Journal of Sport and Exercise Psychology 33(1), 2011 (wydawca).
- Doświadczenie autora (progresja przyjęcia z biernym obrońcą).
Rozwiń temat
- Czytaj: Araújo i in. (2006) i Pinder i in. (2011) (linki wyżej); I. Renshaw, K. Davids, D. Newcombe, W. Roberts, The Constraints-Led Approach (2019), rozdziały o projektowaniu środowiska.
- Szukaj haseł: “representative learning design”, “ecological dynamics decision making”, “affordances football”, “Brunswik representative design”.
- Powiązane: Jak zawodnicy uczą się gry, Ograniczenia w projektowaniu, Odejście i drybling, Decyzja w 1x1.
- (Dane bibliograficzne sprawdzone w bazach; przed cytowaniem publicznym zajrzyj do oryginału. Patrz Źródła.)